Xà gồ và mái kho lạnh: xử lý thế nào để tránh đọng sương?

Trong thiết kế kho lạnh công nghiệp, hiện tượng đọng sương và ngưng tụ hơi nước trên mái là một trong những vấn đề kỹ thuật phổ biến nhưng thường bị đánh giá thấp.

Nếu không xử lý đúng, đọng sương có thể gây ra:

• Nhỏ nước xuống hàng hóa dễ gây hư hỏng
• Ăn mòn kết cấu thép
• Giảm hiệu quả cách nhiệt
• Tăng chi phí điện năng

Trong đó, xà gồ và hệ mái kho lạnh là hai yếu tố đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát hiện tượng này.

Vì sao mái kho lạnh dễ bị đọng sương?

Hiện tượng đọng sương xảy ra khi nhiệt độ bề mặt của xà gồ hoặc mặt dưới của mái thấp hơn Nhiệt độ điểm sương của không khí trong kho. Trong kho lạnh, nơi độ ẩm thường được duy trì ở mức cao để bảo quản nông sản/thủy sản, chỉ cần một “cầu nhiệt” nhỏ cũng đủ để tạo thành các giọt nước li ti.

Trong kho lạnh, điều này thường xảy ra do:

• Chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong và ngoài kho
• Độ ẩm cao trong kho
• Hiện tượng cầu nhiệt qua kết cấu thép
• Hệ mái không đủ cách nhiệt

Vai trò của xà gồ trong hệ mái kho lạnh

Xà gồ không chỉ là kết cấu phụ đỡ mái mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Độ kín của hệ mái
• Khả năng lắp đặt panel
• Phân bố tải trọng
• Giúp kiểm soát cầu nhiệt

Lựa chọn xà gồ không phù hợp có thể tạo ra điểm ngưng tụ cục bộ.

Tiêu chuẩn lựa chọn xà gồ cho kho lạnh

Vật liệu xà gồ

Xà gồ nên được sản xuất bởi các vật liệu như thép mạ kẽm hoặc thép có lớp phủ chống ăn mòn. Trong môi trường kho lạnh, hơi ẩm và ngưng tụ có thể gây gỉ sét nhanh nếu không có bảo vệ bề mặt.

Thiết kế tiết diện

Các dạng phổ biến thông thường là xà gồ Z hoặc xà gồ C. Ngoài ra, còn có xà gồ Sigma, loại xà gồ này có khả năng chịu lực vượt trội cho các nhịp lớn trong kho lạnh công nghiệp, giúp giảm số lượng điểm treo dàn lạnh.

Cần lựa chọn tiết diện phù hợp để đảm bảo chịu lực, hạn chế biến dạng và phù hợp với panel cách nhiệt.

Khoảng cách xà gồ

Khoảng cách xà gồ phải:

• Phù hợp với tải trọng panel
• Đảm bảo độ cứng mái
• Tránh võng gây đọng nước

Ngoài các yếu tố trên, khi xây dựng kho lạnh mới cần lưu ý thêm Tiêu chuẩn phòng sạch kho lạnh. Vấn đề này sẽ có ảnh hưởng rất nhiều đến những kho dược phẩm, vaccine hoặc hàng hóa cao cấp.

*** Đọc thêm: Kệ kho dược phẩm

Lựa chọn hệ mái kho lạnh đúng kỹ thuật

Sử dụng panel cách nhiệt

Khác với mái tôn thông thường, kho lạnh cần sử dụng panel cách nhiệt PU/PIR (Polyisocyanurate)

Ưu điểm:

• Hệ số truyền nhiệt U-value thấp làm tăng khả năng cách nhiệt
• Hạn chế thất thoát nhiệt
• Giảm nguy cơ ngưng tụ

Độ dày panel

Độ dày panel phụ thuộc vào nhiệt độ kho và điều kiện môi trường. Ví dụ:

• Kho mát: panel mỏng hơn
• Kho cấp đông: panel dày hơn

Xử lý kín khít hệ mái

Các điểm nối panel cần đảm bảo các yếu tố: kín hoàn toàn, có gioăng chống ẩm và hạn chế lọt hơi. Đây là yếu tố quan trọng để tránh hình thành điểm sương.

Kiểm soát cầu nhiệt tại mái

Nguyên nhân cầu nhiệt

Cầu nhiệt thường xảy ra tại:

• Vị trí xà gồ
• Điểm liên kết thép
• Vít xuyên panel, đây là một chi tiết nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng thường bị bỏ qua.

Giải pháp kỹ thuật

• Sử dụng lớp cách nhiệt bổ sung
• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp kim loại
• Dùng Phụ kiện ngắt cầu nhiệt (Thermal Spacer): Đây là “chìa khóa”. Cần sử dụng các tấm đệm nhựa chịu lực hoặc gỗ cứng giữa xà gồ và panel mái để ngăn nhiệt truyền trực tiếp.
• Vít chuyên dụng: Sử dụng vít có mũ bảo vệ cách nhiệt hoặc vít inox kết hợp với nắp chụp nhựa (Cap) chứa keo sealant.
• Sealant: Phải sử dụng keo silicon trung tính chuyên dụng cho kho lạnh (không co ngót ở nhiệt độ âm) tại các vị trí giáp mí panel mái.

Nếu không xử lý, đây sẽ là nơi đọng sương đầu tiên.

Giải pháp chống đọng sương hiệu quả

Thiết kế đồng bộ hệ mái

Cần có sự đồng bộ giữa kết cấu + panel + phụ kiện phải đồng bộ, tránh lắp ghép rời rạc

Kiểm soát độ ẩm

• Hạn chế không khí ẩm xâm nhập
• Sử dụng hệ cửa kín
• Kiểm soát quy trình xuất nhập

Lắp đặt đúng kỹ thuật

• Đảm bảo độ kín
• Tránh hở mối nối
• Kiểm tra kỹ sau thi công

Sai lầm phổ biến cần tránh

• Dùng mái tôn thông thường cho kho lạnh
• Không tính điểm sương
• Bỏ qua cầu nhiệt
• Chọn sai khoảng cách xà gồ
• Thi công không đảm bảo độ kín

Đây là nguyên nhân khiến nhiều kho bị nhỏ nước từ mái sau 1 – 2 năm vận hành.

Kết luận

Để tránh hiện tượng đọng sương trong kho lạnh, việc lựa chọn và thiết kế xà gồ, hệ mái và vật liệu cách nhiệt cần được thực hiện đồng bộ ngay từ đầu.

Một hệ mái đúng tiêu chuẩn sẽ giúp: bảo vệ hàng hóa, giảm chi phí vận hành và tăng tuổi thọ công trình.

CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT CƠ KHÍ HÒA LONG

Hotline: 0901 890 689

Email: contact@hoalongcorp.com

Website: www.hoalongcorp.com

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao mái kho lạnh bị nhỏ nước?

Do hiện tượng ngưng tụ khi nhiệt độ bề mặt thấp hơn điểm sương.

2. Có thể dùng mái tôn cho kho lạnh không?

Không khuyến nghị. Nên sử dụng panel cách nhiệt chuyên dụng.

3. Xà gồ có ảnh hưởng đến đọng sương không?

Có. Xà gồ có thể tạo cầu nhiệt nếu không thiết kế đúng.

4. Tại sao xà gồ bị rỉ sét dù nằm phía trên lớp panel?

Do cầu nhiệt khiến xà gồ lạnh đi, hơi ẩm từ môi trường bên ngoài ngưng tụ ngay trên bề mặt xà gồ. Giải pháp là bọc cách nhiệt cho xà gồ hoặc dùng vật liệu ngắt cầu nhiệt.

5. Độ dày mái panel bao nhiêu là đủ để không đọng sương?

Với kho mát (5ºC), panel dày 75 – 100 mm là ổn. Với kho đông (-20ºC), bắt buộc dùng panel từ 125 – 150mm trở lên.

Ban Biên Tập Nội Dung Hoa Long Mechanical
Mọi thông tin kỹ thuật đã được kiểm chứng bởi các chuyên gia của HLM. Xem quy trình biên tập